Karien van WierenEen rolstoel kan veel vrijheid opleveren in het dagelijkse leven. Zo kun je er grotere afstanden mee afleggen. En doordat je jezelf voortbeweegt, ben je minder afhankelijk van anderen. Daarbij kan het soms best leuk zijn om te onderzoeken hoe hard je kan gaan. Wist je dat het ook mogelijk is om met een handbewogen rolstoel een trap af te gaan? Om alle voordelen uit een rolstoel te kunnen halen, is het van belang dat je over goede rolstoelvaardigheden beschikt. Hierbij kun je denken aan: het veilig afgaan van stoepjes, het maken van wheelies, waardoor je bijvoorbeeld gemakkelijker in de bus kan komen of op stoepjes van restaurants of huizen. Het Wheelchair Skills Team geeft trainingen om de rolstoelvaardigheden te verbeteren. Oprichter Kees-Jan van der Klooster (46) vertelt wat het team doet en waarom het zo belangrijk is om zelfverzekerd in je rolstoel te zitten.
Even voorstellen…
Kees-Jan is valide opgegroeid. Op zijn 23e kreeg hij een snowboardongeluk, waardoor hij een dwarslaesie opliep en tot zijn middel verlamd is. Als gevolg hiervan zit hij in een handbewogen rolstoel en voelt hij aan de onderkant van zijn lichaam niets. Ook veroorzaakt de dwarslaesie incontinentie en kan het voor doorzitwonden zorgen. Plotseling hoorde hij tot een ‘patiëntengroep’. Kees-Jan: “Patiëntengroep zeg ik nadrukkelijk tussen aanhalingstekens, aangezien ik mezelf niet zie als een ziek persoon. Het is voor mij altijd belangrijk geweest om te kijken naar mezelf en de keuzes die ik maak en wat hiervan de consequenties zijn.” Deze mindset is ook terug te zien in zijn voormalige carrière als paralympisch zitskiër. Maar ook voor Kees-Jan gaat niet altijd alles zoals hij wil. “De buitenwereld denkt soms dat alles mij gemakkelijk afgaat, maar dit is niet het geval. Het leven is echt niet altijd mooi en daar kan ik mijn dwarslaesie niet enkel de schuld van geven. Zo moet je met een dwarslaesie goed timen wanneer je naar het toilet gaat. Op het moment dat ik besluit iets later dan gepland naar de wc te gaan, kan het misgaan en dat is niet leuk. In dit geval heb ik deze keuze gemaakt en is het logisch dat ik hiervan de consequenties ervaar.”
Wheelchair Skills Team
Het Wheelchair Skills Team bestaat op dit moment uit drie voormalig paralympisch sporters, een fysiotherapeut en een bewegingswetenschapper. Hun missie is om de rolstoelvaardigheden van mensen van alle leeftijden op niveau te brengen. Dit niveau is volgens Kees-Jan bij iedereen stelselmatig te laag. Het gaat hierbij om het verleggen van de norm van wat je kan doen met een handbewogen rolstoel. Kees-Jan: “Dit hoeft niet te betekenen dat je een salto in een rolstoel moet kunnen. We kijken naar je persoonlijke situatie en passen hier doelen op aan. Zo heeft een vrouw van 65 geleerd hoe ze de wheelie kan maken, waardoor ze gemakkelijker van stoepjes af kan gaan. Ook leren wij mensen hoe ze veilig met de rolstoel een trap af kunnen gaan.”
Succesverhalen
De trainingen die het team geeft, leveren veel succesverhalen op. We horen van veel mensen dat de trainingen hun leven heeft veranderd. Mensen vertellen dat zij zich hierdoor weer mens voelen en geen gehandicapte. Volgens Kees-Jan is dit het mooiste wat je kan horen. “Ons doel is om een zaadje bij mensen te planten dat je meer bent dan iemand met een handicap en je de moeite waard bent. Wanneer je jezelf alleen ziet als gehandicapt mens, schuif je je mens zijn op de tweede plek.” Kees-Jan ziet dat de trainingen een positief effect hebben op het zelfvertrouwen van mensen. Ze laten mensen zien dat ze meer kunnen dan ze denken. Kees-Jans eerste klant gaat hij nooit vergeten. “Toen we elkaar ontmoetten, was het nog een jongen van 8 jaar. Door de training kreeg hij meer zelfvertrouwen en is hij uiteindelijk van het speciaal onderwijs afgegaan om de havo op regulier onderwijs te volgen. Kees-Jan was eerst streng voor hem. De moeder van de nu 28-jarige man gaf later in een interview toe dat zij in het begin het gevoel had dat Kees-Jan haar een standje gaf en dat ze het gevoel kreeg iets niet goed te hebben gedaan. Kees-Jan: “Mijn motto is inderdaad, zachte heelmeesters maken stinkende wonden.” De moeder van de jongen geeft aan ontzettend blij te zijn dat haar zoon de training heeft gevolgd aangezien dit zijn leven heeft veranderd. Ook is er een deelneemster die door het volgen van de training zich weer onderdeel van haar gezin voelt. In het verleden werd ze vaak geduwd, waardoor ze altijd voor haar gezin rolde. Nu kan ze zelf naast haar familie rollen, dit geeft haar een heel ander gevoel.”
Bewustwording van de mogelijkheden
Naast de trainingen voor rolstoelers laat het Skills team tijdens hun wheelchair skills events ook mensen zonder beperking ervaren hoe het is om in een rolstoel te zitten. Kees-Jan: “Hierbij is het doel niet om mensen te laten zien hoe ingewikkeld het is om in een rolstoel te zitten. We willen daarentegen juist laten zien hoe ver je kan komen met de tips die we geven. Dat iedereen in staat is om snel zijn of haar rolstoelvaardigheden te verbeteren, heeft Kees-Jan gezien door de trainingen die hij geeft op reguliere basisscholen. Kees-Jan: “In elke klas waar ik langskom, zijn er wel een aantal kinderen bij die vrij snel een wheelie onder de knie hebben. Als zij dit zo snel kunnen leren, waarom zouden kinderen met een beperking dit dan niet kunnen? Nu heb je bij deze laatste groep natuurlijk te maken met kinderen die niet gemakkelijk kunnen staan, wat het moeilijker maakt. Maar toch denk ik dat het gaat om het omzetten van die knop. Kinderen met een beperking moeten doorhebben dat zij de moeite waard zijn om aan zichzelf te werken. Ons motto is om jezelf niet in een slachtofferrol te plaatsen, maar te ontdekken wat je allemaal wél kan.” Dit is ook een belangrijk thema in het stripboek dat Kees-Jan heeft gemaakt – Sam en Sarah, ‘je kunt meer dan je denkt’.
Benieuwd geworden naar het Wheelchair Skills Team? Neem een kijkje op hun website.
Foto beschikbaar gesteld door Vicair.