Mariëlle HartliefEen chronische aandoening is niet alleen lichamelijk zwaar, maar zeer zeker ook mentaal. Het niet altijd kunnen doen wat we graag willen, een partner die meer moet doen in het huishouden, vragen om hulp of het afzeggen van afspraken door onze chronische ziekte kan voor de onnodige schuldgevoelens zorgen naar de mensen om ons heen. Deze schuldgevoelens zijn lang niet altijd reëel en we zijn heel vaak onredelijk naar onszelf.
Aangeleerde emotie
Schuldgevoel is een vervelend gevoel dat veel gedachten teweeg kan brengen. Er zit een groot verschil tussen een schuldgevoel hebben of schuldig zijn. Bij schuldig zijn, gaat het om iets wat je feitelijk niet goed hebt gedaan. Het is een aangeleerde emotie, die we als kind al oppakken. In het contact met andere mensen is een schuldgevoel hebben dus functioneel om contacten goed te houden. Wanneer zijn schuldgevoelens dan lastig en onnodig? Als we ons schuldig voelen, maar niet schuldig zijn. Dan is het een nutteloos gevoel dat ons niks positiefs oplevert.
Schuldig voelen
Op het je schuldig voelen, ga ik wat dieper in, want dit speelt vaak een rol bij chronische ziekte. Je schuldig voelen als je weer eens een afspraak moet afzeggen of niet gekookt hebt voor je je partner of gezin omdat je te moe was. Daar kan ik me, en waarschijnlijk nog veel meer mensen met mij, ongelofelijk schuldig over voelen. Rationeel weet je heus wel dat je niks aan de situatie kan doen, maar toch is dat gevoel er. Met een chronische ziekte kom je regelmatig in situaties terecht waarin we zo graag veel meer zouden willen geven, maar dat echt niet gaat. We voelen ons dan schuldig naar een partner die ons moet helpen, werk dat blijft liggen of helemaal niet meer lukt en afspraken die we moeten afzeggen. Ook de vraag ‘Ben ik wel een goede ouder?’ komt dat regelmatig voorbij.
Mensen die zich snel onterecht schuldig voelen, herkennen zich vaak in een of meerdere van de volgende dingen:
- Bang om een ander teleur te stellen
- Moeite om eigen behoeften voorop te stellen
- Laag zelfvertrouwen
- Hoog verantwoordelijkheidsgevoel.
Hoe kunnen we omgaan met een onnodig schuldgevoel?
- Bepaal of het schuldgevoel terecht of onnodig is.
- Onnodig schuldgevoel? Probeer nu eens over jezelf te denken zoals je dat ook over een goede vriend(in) zou doen, met wat meer compassie.
- Probeer eens voor jezelf op te schrijven wat je wel goed doet en wat je bijdraagt aan bepaalde relaties of situaties. Dit is veel meer dan je op voorhand dacht! Een voorbeeld waar veel mensen vaak niet bij stilstaan: Emotionele stabiliteit bieden aan bijvoorbeeld een partner. Het wordt vaak onderschat maar is voor de ander heel veel waard.
- Langzaam kunnen we misschien het kritische stemmetje in ons hoofd vervangen voor het lieve stemmetje dat we vaak naar andere mensen wel gebruiken.
- Leg andere mensen goed uit waarom je de keuzes maakt die je maakt. Zo komt er meer begrip en snappen mensen beter waarom je bepaalde keuzes moet maken.
Reacties van andere mensen
De teleurstelling in jezelf, de bewustwording dat je inderdaad niet kan wat je graag zou willen, is erg moeilijk. Het gevoel komt voor een deel voort uit hoe anderen reageren. Een vreemde reactie op het afzeggen van een afspraak of mensen die zeggen dat jij maar een makkelijk leven hebt omdat je op bed kan gaan liggen wanneer je maar wilt, kan heel vervelend zijn. Toch zijn dit soort reacties niet het enige waardoor wij ons schuldig voelen. Het komt ook voor een groot deel door het kritische stemmetje in ons hoofd. Probeer dat stemmetje eens wat liever te laten praten tegen jezelf. Dat schuldgevoel komt voort uit een ideaalplaatje. Dit plaatje hebben we zelf bedacht. Het goede nieuws is dat we het ook zelf weer kunnen bijstellen. Ben jij je ervan bewust waar je regelmatig een schuldgevoel over hebt of ben je toch echt schuldig?
Lees hier de Let’s Get Personal van Janet waarin zij ingaat op haar gevoel van tekortschieten.