Corina van HattemWe kunnen niet meer om Artificial Intelligence (AI) heen. Steeds meer mensen gebruiken AI ter ondersteuning van hun gezondheid: van trainingsschema’s en voedingsadvies tot een luisterend oor op een moeilijke dag. AI kan informatie begrijpelijker maken, je ondersteunen in het dagelijks leven en je meer regie geven over je eigen gezondheid. In dit artikel bespreek ik de belangrijkste do’s en don’ts en geef ik je voorbeeldvragen (prompts) die je zo kunt overnemen.
Hoe werkt AI eigenlijk?
AI lijkt een onuitputtelijke bron van advies: je typt een vraag, in ‘AI taal’ heet dat prompten, drukt op enter en er rolt een antwoord uit. Achter de schermen werkt het zo: AI‑modellen zijn getraind met heel veel teksten en voorbeelden. Daardoor leren ze patronen herkennen in taal. Op basis daarvan voorspelt zo’n model welk antwoord het beste past bij jouw vraag. Hoe concreter jij bent, hoe beter het antwoord. Begrijp je iets niet, dan kun je gewoon vragen: “Leg dit simpeler uit” of “Geef een voorbeeld”. Ook een handige prompt: “Leg in eenvoudige taal uit wat [diagnose] is, alsof je het uitlegt aan iemand zonder medische kennis.”
Veilig omgaan met je gegevens
Bij gezondheidsvragen aan AI is privacy extra belangrijk. Of een AI‑tool gratis of betaald is, zegt niet veel over de kwaliteit van de antwoorden, maar zegt wél iets over hoe er met jouw gegevens wordt omgegaan. Bij gratis accounts ‘betaal’ je met je data: je input kan worden gebruikt om het systeem te verbeteren of om een profiel van je te maken. Dat gebeurt trouwens ook op veel andere plekken op internet, het is wel iets wat je moet beseffen.
Voorbeeldprompt:
“Kun je in eenvoudige taal uitleggen waar ik op moet letten bij gebruik van pijnstillers, ik slik [invullen pijnstiller]?”
Deel geen gevoelige gegevens in een gratis account: geen volledige naam, adres, BSN, dossier- of patiëntnummers, maar stel algemene vragen, bijvoorbeeld over je medicijnen. Wil je minder risico, kies dan een betaald account bij een betrouwbare aanbieder en lees de privacy voorwaarden. Er zjin verschillende aanbieders. Iedereen heeft wel gehoord van chatGPT, maar er bestaan ook andere AI modellen. Google heeft de Gemini modellen en de Claude modellen zijn ook erg goed. Bij deze aanbieders kun je een abonnement aanschaffen. De kosten zijn dan ongeveer €30,00 per maand. Dat zijn abonnementskosten en kosten voor het gebruik van de AI modellen.
Brieven, regels en formulieren begrijpen
Brieven van de gemeente, zorgverzekeraar of UWV kunnen ingewikkeld of extra belastend zijn. AI kan helpen door samenvattingen te maken en moeilijke taal uit te leggen. Plak de tekst (zonder naam en adres) in de AI en stel er vragen over.
Voorbeeldprompts: “Hieronder plak ik een brief van de gemeente. Kun je de kern in maximaal 10 zinnen uitleggen in eenvoudige taal?” of “Maak een planning: wat moet ik volgens deze brief doen, en voor welke datum?”
Bewegen en oefenen met behulp van AI
AI is ook heel handig voor het opstellen van beweeg- of oefenschema’s die aansluiten bij jouw situatie. Het vervangt geen arts of fysiotherapeut, maar kan wel helpen om structuur aan te brengen of oefeningen te verzamelen. Overleg bij twijfel altijd met je behandelaar voordat je aan iets nieuws begint.
Vertel AI:
– wat je beperking/diagnose is (in grote lijnen)
– hoe vaak en hoe lang je kunt trainen
– of je energie wisselt
– wat je wél en juist niet kunt belasten
Voorbeeldprompts:
“Maak een rustig beweegplan voor iemand met [jouw beperking/diagnose] die drie keer per week 20 minuten kan trainen, met wisselende energie. Geef per training 3 eenvoudige oefeningen met uitleg.” of “Bedenk lichte stoel‑ of zitoefeningen voor sterkere beenspieren, voor iemand die niet lang kan staan. Maximaal 10 minuten per dag.”
Voorbereiden op een doktersafspraak
Een gesprek met je arts verloopt vaak beter als je vooraf bedenkt wat je wilt vertellen of vragen. AI kan je helpen je verhaal kort en duidelijk op te schrijven en vragen te formuleren.
Voorbeeldprompts:
“Help mij met het maken van een tekst voor mijn arts. Ik wil mijn klachten kort en duidelijk uitleggen. Vraag mij onder andere: hoe lang klachten bestaan, wat de klachten zijn, wat ze verergert, wat helpt en wat mijn grootste zorg is.” of “Bedenk 10 mogelijke vragen die ik kan stellen aan mijn arts over chronische pijn en behandelmogelijkheden.”
AI als coach voor je mentale gezondheid
AI kan een soort schrijvende coach zijn als je hoofd vol zit. Het kan helpen om je gedachten te ordenen, je gevoelens onder woorden te brengen of een lastig gesprek te oefenen.
Belangrijk: AI is geen mens en geen therapeut. Bij ernstige klachten, of een crisis, heb je professionele hulp nodig.
Voorbeeldprompts:
“Ik ben snel overprikkeld en erg moe. Help me mijn gevoel op te schrijven in een korte tekst die ik met mijn begeleider kan delen.” “Oefen een gesprek met mij waarin ik grenzen aangeef aan iemand die te veel van mij vraagt. Speel de rol van de ander en geef me suggesties voor zinnen die ik kan gebruiken.”
Koken met weinig energie
Gezond eten kan lastig zijn als je weinig energie hebt. AI kan helpen met:
– simpele, snelle maaltijden bedenken
– recepten versimpelen
– alternatieven zoeken voor oven of fornuis (bijvoorbeeld airfryer of magnetron)
– rekening houden met dieetwensen.
Voorbeeldprompts:
“Maak een lijst met 10 eenvoudige ‘noodmaaltijden’ voor dagen met heel weinig energie. Gebruik vooral vriezer, blik en kant‑en‑klaar, maar houd het zo voedzaam mogelijk.” of “Hier is een recept [recept toevoegen]. Kun je dit versimpelen en geschikt maken voor bereiding in een airfryer, met zo min mogelijk handelingen?”
Nog meer handige toepassingen
AI is ook handig buiten het ‘strikt medische’:
Spraak en taal oefenen. Met zogenaamde spraakbots kun je praten met AI. Dat is fijn als typen moeilijk is, of als je bijvoorbeeld een taal wilt oefenen.
Voorbeeldprompt:
“Doe alsof je mijn Spaanse leraar bent. Stel mij eenvoudige vragen in het Spaans en verbeter vriendelijk mijn antwoorden. Ik ben een absolute beginner.”
AI kan ook audio omzetten naar tekst, bijvoorbeeld tijdens een vergadering. Na afloop schrijft AI de notulen of maakt direct een actiepuntenlijst. Dit spaart energie en scheelt in tijd.
Creatief en praktisch
AI kan afbeeldingen of teksten maken voor uitnodigingen, presentaties of sociale media.
Voorbeeldprompt:
“Bedenk een rustige, vriendelijke afbeelding voor een online uitnodiging voor een bijeenkomst voor mensen met een beperking. [Beschrijf het idee].”
Tot slot: hulpmiddel, geen vervanging
AI kan je helpen om informatie begrijpelijker te maken, plannen te maken, gesprekken voor te bereiden en tijd en energie te besparen. AI is echter niet feilloos. De modellen worden steeds beter, maar maken ook nog steeds fouten. Of baseren informatie op bronnenn die niet up to date zijn. Blijf altijd nadenken en neem niet klakkeloos iets aan. Als je twijfelt is het ook een idee om AI te vragen de gebruikte bronnen te vermelden bij een antwoord.
Gebruik AI niet om zelf diagnoses te stellen of medische beslissingen te nemen. Zie het als een extra hulpmiddel naast je eigen ervaring, je netwerk en je zorgverleners. En wat het werken met AI betreft: Je hoeft niet alles in één keer te kunnen. Begin met een paar eenvoudige vragen. Als de prompt niet het gewenste antwoord oplevert, pas je hem aan of je stelt een vervolgvraag. Ontdek zo stap voor stap wat AI voor jóu kan betekenen.