Chronisch ziek: de verschillen tussen man en vrouw (Mars en Venus?)

8 maart is Internationale Vrouwendag. Een mooie aanleiding om de verschillen tussen mannen en vrouwen in hun omgang met chronische ziekte eens onder de loep te nemen. Chronisch ziek zijn is voor niemand makkelijk en brengt uitdagingen met zich mee. ‘Ziek is ziek’, zou je misschien denken. Toch is er wel degelijk verschil in hoe mannen en vrouwen hiermee omgaan. Dat mannen spreekwoordelijk van Mars komen en vrouwen van Venus, is dus ook van toepassing in het leven met een chronische ziekte. In dit artikel neem ik je op een luchtige, laagdrempelige manier mee in de verschillen.

Wie trekt eerder aan de bel?

Wanneer het gaat om veelvoorkomende klachten als hoofdpijn en rugpijn, zoeken vrouwen in het algemeen sneller hulp dan mannen. Onderzoek laat zien dat vrouwen bij dit soort klachten vaak eerder aan de bel trekken. Ook zoeken vrouwen vaker dan mannen contact met hun huisarts. In 2024 trok bijvoorbeeld 72 procent van de vrouwen bij hun huisarts aan de bel. Bij mannen was dit in datzelfde jaar 62 procent. Ook bij de huisartsenspoedpost kwamen er dat jaar meer vrouwen dan mannen. Dit betekent natuurlijk niet dat mannen minder klachten hebben, maar wel dat ze er vaak anders mee omgaan.

Hoe organiseren mannen en vrouwen hun zorg?

Onderzoek naar zelfmanagement bij chronisch zieken laat zien dat mannen en vrouwen ook verschillen in hoe zij hun zorg organiseren. Hierbij keek men naar verschillende thema’s, zoals persoonlijke verantwoordelijkheid, communicatie met zorgverleners en het aanpassen van de levensstijl.

Uit het onderzoek blijkt dat vrouwen gemiddeld actiever betrokken zijn bij hun zelfzorg. Zij zoeken vaker informatie, houden klachten bij en nemen vaker zelf beslissingen over hun behandeling. Mannen blijken minder snel hulp te vragen en stellen zich vaker afhankelijk op van zorgverleners of van hun netwerk.

Dat betekent niet dat de een het beter doet dan de ander, maar wel dat de aanpak verschilt.

Hoe praten we over ziek zijn?

Ook in communicatie over ziek zijn verschillen mannen en vrouwen van elkaar. Dat vrouwen over het algemeen grotere ‘praters’ zijn dan mannen, is een bekend gegeven. Zo zien we dat vrouwen makkelijker over hun klachten praten. Dit geldt zowel in gesprekken met zorgverleners, als met bijvoorbeeld vrienden of familieleden. Mannen houden klachten vaker voor zichzelf.

Er is niet alleen verschil in óf er wordt gepraat, maar ook in hóe dat gebeurt. Uit onderzoek blijkt dat vrouwen vaker woorden gebruiken die ook het emotionele deel van pijn beschrijven, terwijl mannen het vaker hebben over het fysieke aspect ervan. Hieruit blijkt dat de beleving en het vertellen over (chronisch) ziek zijn vaak verschilt.

Wat is de invloed van traditionele genderrollen?

Chronisch ziek zijn, raakt ook aan je identiteit. Gender kan hierin een rol spelen. Wanneer we even puur kijken naar traditionele genderrollen, worden mannen vaak gezien als ‘stoer’, ‘krachtig’ en ‘zelfstandig’. Vrouwen krijgen vaak meer een zachtere en ‘zorgende’ rol toebedeeld.

Wanneer mannen chronisch ziek worden, is het voor hen vaak lastig omgaan met het verlies van kracht en zelfstandigheid. Voor vrouwen zit de uitdaging juist vaak in het willen blijven ‘zorgen’, ook als hun energie beperkt is.

Zo kunnen traditionele rollen invloed hebben op hoe iemand de ziekte beleeft en welke druk iemand (bewust of onbewust) ervaart.

Wat kunnen we van elkaar leren?

De verschillen tussen mannen en vrouwen met chronische ziekte gaan vooral gaan over hóe ze de ziekte beleven en niet om wát ze beleven. De ziekte en symptomen zijn hetzelfde, hoe ze deze ervaren verschilt soms.

Misschien kunnen we daarom iets van elkaar leren. Iets eerder hulp vragen, praten over wat je voelt, of misschien juist wat zachter zijn voor jezelf. Mars en Venus mogen dan wel ver uit elkaar liggen, qua ziektebeleving liggen we als mens dichtbij elkaar.

Bronnen en meer informatie:

Tagsinternationale vrouwendag verschillen man vrouw