Corina van HattemToegankelijkheid bevorderen door het toekennen van prijzen. Dat is wat de Europese Commissie doet met de Access City Awards. Deze prijs wordt sinds 2010 uitgereikt en is bedoeld om steden te belonen die actief werken aan verbetering van de toegankelijkheid en zo de levenskwaliteit van mensen met een beperking vergroten.
Meer dan 100 miljoen EU-inwoners hebben een beperking. Toegankelijkheid is essentieel voor gelijkheid. Dit betreft zowel de fysieke omgeving, gebouwen en buitenruimtes, als de digitale omgeving, websites en informatievoorziening. Als mensen met beperkingen geen toegang hebben tot vervoer, winkels, parken of websites, kunnen zij geen eigen keuzes maken en geen controle over hun eigen leven hebben. De Europese Unie wil toe naar een barrièrevrij Europa, waarin er gelijke kansen zijn en de samenleving toegankelijk is ingericht voor iedereen.
Deelname leidt tot innovatie
Elke Europese stad met meer dan 50.000 inwoners wordt aangemoedigd om deel te nemen aan de Access City Awards. Om in aanmerking te komen, moeten steden zichzelf nomineren door een gedetailleerd dossier in te dienen bij de Europese Commissie. Dit dossier moet de initiatieven en maatregelen beschrijven die de stad heeft genomen om toegankelijkheid voor alle inwoners te verbeteren. Het dossier dient overtuigend en goed onderbouwd te zijn, met duidelijke voorbeelden van hoe de stad haar infrastructuur, openbare ruimten, transportmogelijkheden en digitale toegankelijkheid heeft verbeterd. Bovendien is het belangrijk dat steden hun toekomstplannen en strategieën voor verdere verbeteringen in dit document opnemen. Deelname moedigt steden aan om kritisch naar hun eigen beleid en praktijken te kijken. Ook wordt overleg met belanghebbenden verbeterd. Deze samenwerking kan leiden tot innovatieve oplossingen en een beter inzicht in de behoeften van hun inwoners.
Beoordelingsproces in stappen
In de eerste fase beoordeelt een nationale jury de inzendingen. Zij stellen een lijst op met steden die doorgaan naar de volgende ronde. In deze fase wordt de nadruk gelegd op hoe uitgebreid en effectief de maatregelen van een stad zijn, en ook op de toekomstplannen. De steden die door de nationale jury’s zijn geselecteerd, worden vervolgens beoordeeld door een Europese jury van onafhankelijke deskundigen met ervaring in toegankelijkheid en inclusie. Personen kunnen niet direct stemmen op een stad, maar de jury houdt wel rekening met de ervaringen en feedback van mensen met een beperking.
De jury evalueert de inzendingen aan de hand van een reeks criteria, waaronder:
– Toegankelijkheid van de gebouwde omgeving en openbare ruimten
– Toegankelijkheid van openbaar vervoer en bijbehorende infrastructuur
– Informatievoorziening en communicatie, inclusief nieuwe technologieën
– Toegang tot openbare faciliteiten en diensten.
Na beoordeling van alle aspecten en prestaties, selecteert de Europese jury de winnaars voor de eerste, tweede en derde prijs, evenals eventuele speciale vermeldingen.
Leren van elkaar: steden als rolmodellen
De Access City Awards zetten de toegankelijkheidsinitiatieven van steden in het zonnetje. De award bestaat uit een geldprijs en ook de erkenning is belangrijk. De winnende steden worden ambassadeurs voor toegankelijkheid. Steden delen onderling hun slimste oplossingen, bewustwording wordt vergroot en men leert van elkaar. Zo wordt Europa steeds toegankelijker. En er komt steeds meer animo voor. Afgelopen jaar was er een recordaantal van 57 aangemelde steden.
Inspirerende winnaars van de afgelopen jaren
In 2023 was Skellefteå in Zweden de winnaar. De stad kreeg de prijs voor haar lange termijn inzet en innovatieve aanpak. De stad creëerde een omgeving waar alle inwoners volwaardig kunnen deelnemen aan het stadsleven. Volgens de jury was in 2024 San Cristóbal de la Laguna de terechte winnaar, omdat deze stad een voorbeeldrol vervult bij de implementatie van toegankelijkheidsmaatregelen. Zo vergrootten zij de toegankelijkheid binnen de stadsplanning en de sociale dienstverlening. De laatste winnaar, Wenen, werd erkend omdat toegankelijkheid een essentieel onderdeel is van de hoge levenskwaliteit in de stad. Ook verbeterde Wenen inclusief onderwijs en investeerde het in openbaar vervoer en infrastructuur.
Een inclusieve toekomst voor alle Europese steden
Deze steden vervullen elk op hun eigen manier een voortrekkersrol in het bevorderen van toegankelijkheid en inclusie. Ze dienen als modellen voor andere steden in Europa. De award is niet alleen van belang voor mensen met een beperking, maar voor iedereen. Een toegankelijke stad is immers een prettige stad voor alle inwoners, van ouders met kinderwagens tot ouderen met een rollator.
Tip: Check voordat je een stedenreis wilt maken de lijst met prijswinnaars. Dan weet je waar het wel goed zit met de toegankelijkheid.
Nederlandse inbreng in de Access City Awards
Ook Nederlandse steden hebben zich kandidaat gesteld. Breda was in 2019 zelfs winnaar! Wat Breda zo bijzonder maakt, is de inzet op het aanbrengen van verbeteringen die het leven van mensen met een beperking vergemakkelijken. Van openbare gebouwen tot parken, iedereen moet toegang kunnen hebben. Belangrijk is dat Breda dit niet alleen doet. Door nauw samen te werken met belangengroepen van mensen met een beperking, sluiten de veranderingen daadwerkelijk aan bij de behoeften van de inwoners.
Access City Award als stimulans voor inclusie
De Access City Award is een belangrijke stimulans voor steden om te werken aan een inclusieve samenleving. Het laat zien dat toegankelijkheid niet alleen een verplichting is, maar ook een kans om de levenskwaliteit van alle inwoners te verbeteren. Hopelijk zullen in de toekomst nog meer Europese steden het goede voorbeeld volgen, ook zonder dat daar een award tegenover staat. Zo kunnen we steeds meer genieten van een barrièrevrij Europa.