Boekreview: Over de kop – Een duizelingwekkende reis door het evenwichtsorgaan

De eerste keer dat ik een Ménière-aanval kreeg was tijdens het ontbijt, gewoon aan de keukentafel. De keuken begon diagonaal om me heen te draaien, alsof ik in een doldraaiende kermisattractie zat. Op handen en voeten kruipend, met mijn ogen dicht, vond ik de weg naar de wc om daar boven de pot, badend in het zweet, mijn binnenste buiten te keren. De wereld tolde een paar uur lang. Het was een ervaring die mijn leven op zijn kop zette, letterlijk. Toen ‘Over de kop’ op mijn social feed verscheen, wist ik: dit boek moet ik lezen. Twee dagen later had ik het uit.

Ağali Mert, revalidatiegeneeskundige gespecialiseerd in complexe duizeligheidsklachten, schrijft met een combinatie van vakkennis en empathie. Hij neemt je mee in de anatomie van een orgaan van slechts 1,5 tot 2 cm groot, maar met een immense impact op ons dagelijks functioneren. Het evenwichtsorgaan, een bijzonder klein orgaantje, speelt een cruciale rol in hoe we onze balans ervaren en hoe we ons bewegen: dus hoe wij door het leven ‘stampen, gieren en rollen.’

“Duizeligheid is geen klacht, het is een wereld die kantelt – en soms kantelt je hele leven mee”

Wat mij trof, is hoe Mert wetenschap toegankelijk maakt zonder te simplificeren. Hij koppelt bewegingsziekte aan versnelling en zwaartekracht, legt uit dat ons zenuwstelsel in essentie elektrisch is – ons brein verbruikt slechts 12 watt – en gebruikt metaforen die blijven hangen, zoals de ‘zes uien’ die onze balans reguleren. Voor iemand die zelf weet hoe ontwrichtend duizeligheid kan zijn, is het verhelderend om te begrijpen dat niets doen “zo ongeveer het slechtste is wat je kunt doen” en dat “revalidatie een marathon is en geen sprint”. 

Het boek gaat verder dan fysiologie. Mert verweeft neurowetenschappelijke inzichten en laat zien hoe lichamelijke sensaties en emoties elkaar beïnvloeden. Dit verklaart waarom angst en duizeligheid vaak hand in hand gaan. Zijn pleidooi voor actieve interventies – van tai chi tot desensitisatieprogramma’s – is onderbouwd en inspirerend. Het idee dat adaptatie plaatsvindt op hersenniveau, zelfs bij een gezond brein, opent perspectieven voor velen onder ons. 

Wat ‘Over de kop’ bijzonder maakt, is de toon: levendig, soms humoristisch, maar altijd respectvol. Het boek is een brug tussen wetenschap en ervaring, tussen arts en patiënt. Voor professionals biedt het boek verdieping; voor lotgenoten herkenning en richting. Het behandelt actuele thema’s zoals veroudering, hormonale veranderingen bij vrouwen en innovatieve hulpmiddelen zoals de BalanceBelt (een riem die trillingen afgeeft om je brein het idee van balans te geven)  en actueel onderzoek. 

Conclusie

Dit boek is meer dan een informatieve leeservaring; het is een bevestiging dat evenwichtsklachten niet alleen verklaarbaar zijn, maar ook beïnvloedbaar. Dergelijke inzichten geven niet alleen kennis, maar ook hoop. ‘Over de kop’ is een must-read voor iedereen die wil begrijpen hoe fragiel én veerkrachtig ons evenwichtssysteem is en dat hulp en zorg beschikbaar zijn voor duizeligheidsklachten.  Beoordeling: 5 sterren

Ağali Mert
176 pagina’s
Uitgeverij Brooklyn, 2025
http://www.mertmedical.nl

Meer reviews lezen, klik hier.