Olga van VugtWat gebeurt er als alles wat vanzelfsprekend was wegvalt? Evelien van der Werff kreeg drie keer kanker en besloot na de laatste diagnose: Ik ga het anders doen. Want als ik dezelfde blijf, ga ik dood. ‘Anders’ werd de titel van een prachtig boek. Een verhaal over vertrouwen, kracht en liefde. En over ‘Henk’, de innerlijke saboteur. Haar advies: “Ga uit je comfortzone en doe wat je krijgt aangereikt. Dan ontstaan de mooiste dingen.”
Blonde krullen, stralende ogen. Op de dag dat Nederland voor het eerst in de geschiedenis code rood afkondigt wegens extreme hitte, zit Evelien buiten achter haar laptop. Een vrolijk gezicht spat van het beeldscherm. Ze is net terug van een Joe Dispenza-retreat in Mexico, waar ze onder andere diepgaande meditaties heeft gedaan. “Iemand zei laatst tegen mij ‘je kijkt alsof je de diagnose niet hebt gehad’. Ik vind dat een groot compliment.”
Dat doet me denken aan een passage in je boek. Je schrijft: ‘Ik heb me nooit als een kankerpatiënt gedragen en me er niet mee geïdentificeerd. Je identiteit bepaalt de beleving van je leven.’ Is dat de reden dat je zo straalt?
“Mijn instelling is dat je zoveel meer bent dan je ziekte. Op de dag dat de oncoloog vertelde dat hij me niet meer kon genezen, besloot ik het kankerverhaal achter me te laten. Bij de huisarts heb ik voor mijn gemoedsrust mijn wensen laten vastleggen en vanaf dat moment ben ik gaan reizen om andere manieren van genezing te vinden. Ik ben ontzettend nieuwsgierig, altijd op zoek naar dingen die het leven mooier maken. Zo vind ik het heel interessant welke impact je geest op je lichaam kan hebben. Die mind-body-connectie is mijn brandstof. Door te mediteren is mijn energie veranderd. Ik ging van angst naar nieuwsgierigheid waardoor ik het leven anders beleefde. Verandering begint in je. Ik voel me zoveel beter. In mijn medisch dossier heb ik laten opschrijven dat ik jaarlijks voor een gezondheidscheck kom. Woorden als ‘scan’ gebruik ik niet meer.”
In jouw boek vertel je over jouw reis. Van Reiki-sessies in Japan tot familieopstellingen in Nederland. Om het zichtbare duurzaam te veranderen moet je eerst zelf het onzichtbare veranderen, schrijf je. Kun je dat toelichten?
“Ik kwam erachter dat mijn ego mij enorm in de weg stond. Ik noem hem Henk, mijn innerlijke saboteur. Henk gaf mij het gevoel niet goed genoeg te zijn. In mijn zoektocht bracht hij me naar mijn schaduwkant met al mijn angsten en verdriet. Ik heb haar opgezocht. En toen merkte ik dat verbergen meer energie kost dan dat het je oplevert. Een energiehuishouding is net als een bank. ‘Elke dag heb je bij- en afschrijvingen. Mediteren is een bijschrijving.”
“Ik had geen invloed op de kanker maar wel op mijn gezondheid en daar ben ik op gaan focussen”, vertelt Evelien. “Hoe kun je na zo’n diagnose zo gezond mogelijk worden? Het leven is één grote bibliotheek. Oncologen hebben een kast vol boeken bestudeerd maar mijn vraag is: is dat het enige? Of is er nog meer kennis. Andere kennis. Kennis uit andere landen. Wordt daarnaar gekeken? Ik vind het heerlijk om in die bibliotheek rond te snuffelen.”
Hoop is daarbij haar belangrijkste brandstof. Hoop dat er altijd iets mogelijk is. “Sinds mijn boek uitkwam, krijg ik regelmatig berichten van mensen met ongeneeslijke kanker. Dat vind ik heel lastig. Ze vragen me: wat moet ik doen? Mijn eerste antwoord is altijd: dat weet ik niet. Ik kan alleen vertellen wat ik heb gedaan. Iedereen heeft zijn eigen pad.”
Henk, haar innerlijke saboteur, heeft veel minder ruimte gekregen. “Die stem vertelde me jarenlang dat ik niet goed genoeg was. Nu weet ik: ik bén al goed genoeg. Ik heb mezelf bevrijd van een ingebeelde last. Dat geeft zoveel rust.” Rust is een woord dat tijdens ons gesprek vaker terugkomt. Niet alleen in haar hoofd, maar ook in haar agenda. “We denken vaak dat we altijd productief moeten zijn. Terwijl een boer ook een stuk land braak laat liggen zodat het weer vruchtbaar wordt. Dat gun ik mezelf nu ook. Een zomer waarin er even niets hoeft. Rust, aandacht, kalmte. Vanuit die stilte ontstaan vaak de mooiste ideeën.”
En ideeën heeft ze genoeg. “Haar creatieve geest,” zegt ze lachend, “is soms net een pingpongtafel. Mensen zeggen weleens dat ik ideeën uit de lucht pluk. Zo voelt het ook.” Toch draait het voor haar niet meer om steeds iets nieuws bedenken, maar om betekenis geven aan wat ze heeft meegemaakt. Eigenlijk wilde ze niets meer met de wereld van kanker te maken hebben. Inmiddels voelt dat anders.
“Er is nog zoveel te winnen. Het zogeheten ‘zwarte gat’ na de behandelingen beschrijf ik liever als een keerpunt. Een moment waarop je dichter bij jezelf kunt komen en kunt ontdekken welke aanvullende zorg bij jou past. Ik wil mensen helpen in die zoektocht. Niet door te vertellen wat ze moeten doen, maar door informatie toegankelijk te maken en hoop te bieden.”
Ze droomt van een soort gezondheidsreisgids met medische informatie, verhalen en inspiratie, ook bedoeld voor zorgverleners. “We zijn geen auto’s die je naar de garage brengt om onderdelen te vervangen. We zijn mensen, met emoties, verlangens en een verhaal. Juist daar ligt zoveel wijsheid.” Daarmee sluit haar visie aan bij de woorden van oncologisch chirurg Frits van Wildenberg, die het voorwoord van haar boek schreef: ‘Blijf in verbinding met de mens in de patiënt. Anders mis je al dat Anders.’
Als we afscheid nemen, is de temperatuur verder opgelopen. Toch voelt het gesprek licht. Misschien omdat Evelien nergens doet alsof haar weg eenvoudig was. Ze romantiseert haar ziekte niet en belooft geen wonderen. Wat ze wél laat zien, is dat je geen rondjes hoeft te blijven rijden op een rotonde. “Neem die afslag gewoon eens,” zegt ze. “Kijk waar die je brengt. Je kunt altijd terug. Ga uit je comfortzone en doe wat je krijgt aangereikt. Dan ontstaan de mooiste dingen.”
Over Evelien van der Werff
Evelien van der Werff (1963) is schrijver, spreker en creatieve duizendpoot. Ze werkte 34 jaar als stewardess bij KLM. Na haar derde kankerdiagnose verkocht ze haar huis en sindsdien reist ze de wereld over op zoek naar manieren om gezonder, vrijer en bewuster te leven. In mei verscheen haar boek Anders, waarin ze haar persoonlijke zoektocht beschrijft. Ook maakte ze de instadocumentaire Anders in beeld, waarin ze haar reis vastlegde. Je kunt Evelien volgen via @andersinbeeld en @evelienvdwerff.